Status osoby osiedlonej

Status osoby osiedlonej

Na naszej stronie znajdują się często zadawane pytania dotyczące procesu aplikacyjnego o status osoby osiedlonej.

Czym jest Brexit?

23 czerwca 2016 r., w referendum zwołanym przez ówczesny rząd, obywatele Zjednoczonego Królestwa zagłosowali za wyjściem z Unii Europejskiej.

Brexit to powszechna nazwa na wyjście Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej. Po tym, jak Unia Europejska udzieliła zgody na przedłużenie terminu wyjścia, datę wyznaczono na 31 stycznia 2020 r. lub wcześniej. Parlament brytyjski nie przyjął szczegółowych warunków umowy wyjścia, a wybory do Izby Gmin zaplanowano w Zjednoczonym Królestwie na 12 grudnia 2019 r.  Nowy rząd i parlament staną przed zadaniem sfinalizowania umowy wyjścia z Unią Europejską.

Brexit oznacza zakończenie umów i porozumień zawartych w ramach członkostwa Zjednoczonego Królestwa w Unii Europejskiej. Konieczne będzie zawarcie nowych porozumień, również tych określających prawa obywateli europejskich, aktualnie zamieszkujących w Zjednoczonym Królestwie, do nieograniczonego pobytu i pracy w tym kraju.

Zmiany dotyczyć będą obywateli 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, czyli Słowacji, Rumunii, Węgier, Polski, Bułgarii, Republiki Czeskiej, Łotwy, Litwy, Słowenii, Estonii, Austrii, Niemiec, Francji, Hiszpanii, Portugalii, Chorwacji, Cypru, Danii, Szwecji, Finlandii, Estonii, Grecji, Włoch, Luksemburga, Holandii, Malty, Irlandii, oraz państw EOG – Norwegii, Islandii, Liechtensteinu oraz Szwajcarii.

Dla uproszczenia – i jeśli nie podano inaczej – informacje zawarte na naszej stronie, które odnoszą się do obywateli Unii Europejskiej, dotyczą obywateli 31 państw wymienionych powyżej.

 

Co to konkretnie oznacza?

Porozumienie, które chroni prawa obywateli Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii do pobytu i pracy w Zjednoczonym Królestwie, straci ważność.

Aby tym właśnie obywatelom zezwolić na pozostanie i pracę w kraju z zachowaniem praw dostępu do usług, zasiłków i opieki zdrowotnej, Unia Europejska i Zjednoczone Królestwo doszli do porozumienia w sprawie pewnych zasad i gwarancji na rzecz obywateli europejskich w Zjednoczonym Królestwie.

Nie wyklucza się, że Zjednoczone Królestwo podejmie się wyjścia z Unii Europejskiej nie wyrażając zgody na warunki umowy – tzw. wyjście bezumowne. Rząd brytyjski oświadczył jednak, że jeśli do tego dojdzie, to porozumienie zawarte w sprawie praw obywatelskich zostanie dotrzymane.

Dodatkowo zawarto również osobne podobne porozumienia z państwami Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarią, dzięki któremu obywatele Norwegii, Islandii, Liechtensteinu i Szwajcarii nie ucierpią jeśli dojdzie do bezumownego brexitu.

 

Co należy zrobić?

Aby kontynuować pobyt i pracę w Zjednoczonym Królestwie oraz utrzymać dostęp do opieki zdrowotnej i do przysługujących świadczeń socjalnych, obywatele Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii muszą ubiegać się o przyznanie nowego statusu imigracyjnego. Status ten nazwano statusem osoby osiedlonej (ang. Settled Status), a system wprowadzający nowe zasady określono mianem programu osiedleńczego dla obywateli Unii Europejskiej (ang. EU Settlement Scheme).

Wnioski należy składać do:

  • 30 czerwca 2021 r. w przypadku brexitu umownego, lub
  • 31 grudnia 2020 r. w przypadku brexitu bezumownego.

Przed upływem powyższych terminów status imigracyjny obywateli nie ulegnie zmianie, jednakże złożenie wniosku jest konieczne, aby kontynuować pobyt i pracę w Zjednoczonym Królestwie z zachowaniem aktualnie przysługujących praw. Niezłożenie wniosku przed upływem ww. terminów może skutkować utratą prawa do pracy, wynajęcia mieszkania oraz dostępu do opieki socjalnej i zdrowotnej. Ostatecznie, konsekwencją może być nawet wydalenie z kraju. Złożenie wniosku jest darmowe, ale poszczególne etapy procesu mogą wiązać się z dodatkowymi kosztami.

Podstawą do nadania statusu osoby osiedlonej jest pobyt w Zjednoczonym Królestwie. Ubiegający się obywatele nie muszą pozostawać w zatrudnieniu i mogą otrzymywać zasiłki.

 

Czy wszyscy członkowie rodziny mogą ubiegać się o status osoby osiedlonej?

Tak. O status osoby osiedlonej muszą ubiegać się obywatele Unii Europejskiej oraz członkowie ich rodzin, z dziećmi włącznie.

Członkowie rodzin, będący obywatelami państw spoza obszaru Unii Europejskiej, muszą również złożyć wniosek jeżeli:

  • pozostają w związku małżeńskim, cywilnym związku partnerskim lub długoterminowym związku partnerskim z obywatelem Unii Europejskiej;
  • są dziećmi, wnukami lub prawnukami obywatela UE (poniżej 21. r.ż.);
  • są dziećmi na utrzymaniu powyżej 21. r.ż.;
  • są rodzicami, dziadkami lub pradziadkami obywatela Unii Europejskiej.

 

Jakie dokumenty potrzebne są w procesie aplikacyjnym?

Należy mieć przy sobie ważny paszport lub inny dokument tożsamości. Jeśli dokument jest nieważny, wkrótce straci swoją ważność, lub zaginął, należy bezzwłocznie złożyć wniosek o wydanie nowego dokumentu.

Osoby posiadające numer ubezpieczenia społecznego (ang.  National Insurance Number, NIN) powinny mieć go pod ręką. Numer ten ułatwia brytyjskiemu ministerstwu spraw wewnętrznych sprawdzenie historii podatkowej i zasiłkowej wnioskodawcy, stanowiącej potwierdzenie pobytu w Zjednoczonym Królestwie. Osoby nie posiadające numeru ubezpieczenia społecznego NIN mogą zostać poproszone o przesłanie dodatkowej dokumentacji potwierdzającej ich pobyt w Zjednoczonym Królestwie.

Podczas składania wniosku w imieniu dzieci, potrzebny będzie dokument potwierdzający pokrewieństwo, np. akt urodzenia.

Aby zakończyć proces aplikacyjny, konieczne będzie również podanie adresu email wnioskodawcy, na który ministerstwo spraw wewnętrznych będzie przesyłać aktualizacje dotyczące złożonego wniosku.

Dodatkowy dokument potwierdzający pięcioletni pobyt w Zjednoczonym Królestwie może również być wymagany. Udostępniamy listę dokumentów zatwierdzonych przez ministerstwo spraw wewnętrznych.

 

Ale ja mam już jakieś dokumenty imigracyjne!

Osoby posiadające zaświadczenie o rejestracji lub zarejestrowane w ramach systemu rejestracji pracowników (ang. Workers Registration Scheme) muszą ubiegać się o status osoby osiedlonej.

Posiadacze dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu (ang. Permanent Residence) również muszą złożyć wniosek. Dokument ten straci ważność 31 grudnia 2020 r. ale będzie stanowił potwierdzenie pobytu podczas rozpatrywania wniosku o status osoby osiedlonej.

Obywatele spoza obszaru Unii Europejskiej, posiadający pozwolenie na pobyt, mogą ubiegać się o status osoby osiedlonej pod warunkiem, że potwierdzą pokrewieństwo z obywatelem Unii Europejskiej oraz przedstawią ich biometryczne pozwolenie na pobyt.

Osoby posiadające pozwolenie na pobyt na czas nieokreślony (ang. Indefinite Leave to Remain, ILR) nie muszą ubiegać się o status osoby osiedlonej, ponieważ nowy status imigracyjny jest równoznaczny z pozwoleniem na pobyt na czas nieokreślony. Jednakże uzyskanie statusu osoby osiedlonej może wiązać się z przyznaniem dodatkowych praw i większych gwarancji. W procesie aplikacyjnym możliwe będzie pominięcie części dotyczącej potwierdzenia pobytu w kraju, ponieważ pozwolenie na pobyt na czas nieokreślony zostało już uprzednio nadane.

 

Jaki otrzymam status imigracyjny i jakie prawa?

Osoby ubiegające się o status osoby osiedlonej otrzymają pozwolenie na pobyt na czas nieokreślony, czyli brytyjski status imigracyjny zezwalający na dalszy pobyt i pracę w Zjednoczonym Królestwie.

W zależności od długości pobytu w Zjednoczonym Królestwie w momencie składania wniosku, oraz od dokumentacji przedstawionej na potwierdzenie tego pobytu, przyznana zostanie jedna z dwóch kategorii:

  1. Status osoby oczekującej (ang. pre-settled status) nadany zostanie tym obywatelom, którzy w momencie składania wniosku będą mieli za sobą mniej niż pięć lat pobytu i pracy w Zjednoczonym Królestwie, oraz tym, którzy nie posiadają dokumentacji potwierdzającej ich ponad pięcioletni pobyt. Status ten pozostanie ważny tylko przez pięć lat. Po upływie tego okresu – lub kiedy pobyt w Zjednoczonym Królestwie dobiegnie pięciu lat – konieczne będzie złożenie wniosku o status osoby osiedlonej. Status osoby oczekującej zezwala na pracę, wynajem lub kupno mieszkania oraz dostęp do opieki zdrowotnej świadczonej przez brytyjską narodową służbę zdrowia – NHS. Niektóre świadczenia socjalne mogą podlegać dodatkowym warunkom i ograniczeniom.
  2. Status osoby osiedlonej zostanie przyznany tym osobom, które w momencie składania wniosku przedstawią dokumentację potwierdzającą przynajmniej pięcioletni pobyt w Zjednoczonym Królestwie. Status ten jest odpowiednikiem pozwolenie na pobyt na czas nieokreślony  (ang. Indefinite Leave to Remain) i gwarantuje prawo do pracy, wynajmu lub kupna mieszkania, dostęp do opieki zdrowotnej oraz pozostałych zabezpieczeń społecznych takich jak zasiłki czy edukacja, na takich samych prawach jakie przysługują obywatelom Zjednoczonego Królestwa.

Możliwy będzie swobodny wyjazd i wjazd do kraju, ale za nieprzerwany, ponad pięcioletni pobyt poza granicami Zjednoczonego Królestwa grozi utrata statusu.

Przysługiwać będą również prawa w ramach przepisów o łączeniu rodzin. Oznacza to, że bliscy członkowie rodzin – dzieci, rodzice oraz ich dzieci i rodzice – mogą w przyszłości dołączyć do osoby posiadającej status osoby osiedlonej.

Po roku od otrzymania statusu osoby osiedlonej możliwe będzie ubieganie się o obywatelstwo brytyjskie, które zostanie przyznane po spełnieniu odpowiednich warunków. Osoby pozostające w związku małżeńskim z obywatelem brytyjskim mogą ubiegać się o obywatelstwo natychmiast po uzyskaniu statusu osoby osiedlonej.

 

Jak złożyć wniosek?

Wniosek o przyznanie statusu osoby osiedlonej złożyć można na internetowym portalu gov.uk.

Celem organizacji Settled jest udzielanie porad, informacji oraz wsparcia obywatelom europejskim z trudnodostępnych grup społecznych, znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, którzy mogą nie uzyskać odpowiedniego statusu imigracyjnego przed zakończeniem programu osiedleńczego dla obywatelu Unii Europejskiej. Nasza strona ma na celu udostępnienie bardziej szczegółowych informacji odnoszących się do konkretnych okoliczności.

W przypadku dodatkowych pytań dotyczących procesu aplikacyjnego o status osoby osiedlonej, pojawiających się podczas składania wniosku lub próbie udzielenia komuś pomocy, prosimy o wypełnienie formularza kontaktowego. Odpowiedzi udzielamy zazwyczaj w ciągu jednego dnia roboczego.


Ostatnia aktualizacja strony miała miejsce w środę, 30 października 2019 r.  Organizacja Settled dołoży wszelkich starań w celu aktualizacji przekazywanych informacji, zgodnie z bieżącą sytuacją.